Аяжан Болат,
”Академик Қаныш Сәтбаев атындағы
мектеп-балабақша оқу-тәрбие кешені” КММ түлегі,
Павлодар облысы,
Баянауыл ауданы,
Мұса Шорман ауылы
Адамзат тарихында ғасырлар бойы өзгермей келе жатқан, рухани мәнін жоғалтпаған құндылықтар аз емес. Солардың бірі әрі бірегейі – кітап. Кітап – тек қағаз бен сияның қосындысы емес, ол – адамзаттың ақыл-ойының, танымының, тәжірибесінің, руханиятының жинағы. Кітап – өткен мен бүгінді байланыстыратын алтын көпір. Ол адам баласының дамуына, тәрбиесіне, санасының өсуіне ықпал етіп келе жатқан баға жетпес құндылық. Сондықтан «Кітап – адамзаттың ақыл-ойының жемісі» деген нақыл әлі де өзектілігін жойған жоқ.
Кітап адам өмірінде не үшін маңызды? Ең алдымен, кітап – білім мен ғылымның көзі. Адам алғаш әріп таныған сәттен бастап, әлемге деген көзқарасы өзгереді. Әр оқыған кітап – санаға салмақ түсіретін, ойды байытатын, көзқарасты қалыптастыратын құрал. Кітап адамды ойлауға, талдауға, сұрақ қоюға үйретеді. Ал бұл қасиеттер – XXI ғасыр адамына ауадай қажет. Біріншіден, кітап – адамды ойлауға, талдауға, сұрақ қоюға үйрететін рухани тәрбие құралы. Бала жастан кітап оқыған адамда тіл байлығы, сөз саптауы, сөйлеу мәдениеті қалыптасады. Сонымен қатар, кітап арқылы адам ізгілікке, мейірімділікке, адамгершілікке тәрбиеленеді. Мысалы, Абайдың қара сөздерін оқыған адам өмірдің мәні, адамның болмысы, имандылық, адалдық жайында терең ойға шомады. Сондай-ақ Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» романын оқыған оқырман тұтас бір дәуірдің тынысымен, қазақ халқының рухымен, тұрмысымен танысады. Бұл кітаптар тек көркем туынды ғана емес, ұрпаққа бағыт-бағдар беретін өмірлік сабақ.
Екіншіден, кітап – ұлттың рухани мұрасын сақтайтын мәдени қазына. Әр ұлттың тарихы мен құндылықтары, рухани тамыры мен мәдени коды кітап арқылы келер ұрпаққа жетеді. Мысалы, «Күлтегін» жазбалары – көне түркі өркениетінің ұлы мұрасы. «Диуани лұғат ат-түрік», «Қорқыт ата кітабы» сынды еңбектер де – бабалар ойының биіктігін көрсететін тарихи жазбалар.
Үшіншіден, кітап – тіл мен ойдың ұстазы. Кітап оқыған адамның тілі бай, ойы жүйелі, сөзі анық болады. Ол – сауатты жазады, терең ойлайды. Қазіргі ақпарат тасқыны заманы мен әлеуметтік желіге тәуелділік дәуірінде ұзақ әрі сапалы мәтін оқи алу қабілеті жоғалып барады. Сол себепті кітап оқу – жастарды ойлау мәдениетіне қайта бейімдейтін құрал.
Қорытындылай келе, кітап – тек адамзаттың құндылығы ғана емес, әрбір адамның өміріне бағыт беретін рухани шамшырақ. Ол – тәрбие құралы, білімнің бастауы, болашақтың іргетасы.Мектептер мен жоғары оқу орындарында кітап оқуға қызығушылықты арттыру қажет. Әдеби үйірмелер, ашық пікірталастар, кітап фестивальдері көптеп ұйымдастырылуы керек. Сонда ғана біз кітап оқитын, терең ойлайтын, рухани бай ұрпақ тәрбиелей аламыз.